Ważne informacje oraz możliwe formy działań na rzecz prewencji samobójstw w ramach Narodowego Programu Zdrowia na lata 2021-2026
Ważne informacje oraz możliwe formy działań na rzecz prewencji samobójstw w ramach Narodowego Programu Zdrowia na lata 2021-2026
W dniu 30 marca 2021 r. Rada Ministrów przyjęła Narodowy Program Zdrowia (NPZ) na lata 2021–2025 (Dz.U. z 2021 r. poz. 642). Rozporządzeniem z dnia 29 grudnia 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1886) Rada Ministrów zmieniła rozporządzenie w sprawie NPZ, przedłużając obowiązywanie Programu do 2026 r. oraz aktualizując jego strukturę i działania w odpowiedzi na współczesne wyzwania zdrowotne. Celem strategicznym NPZ jest zwiększenie liczby lat przeżytych w zdrowiu oraz zmniejszenie społecznych nierówności w zdrowiu.
Cele operacyjne NPZ obejmują między innymi promocję zdrowia psychicznego, w tym w ramach celu operacyjnego 3 – część: Zapobieganie Zachowaniom Samobójczym. W realizację tych celów zostały włączone również jednostki podległe Ministerstwu Sprawiedliwości, w tym sądy powszechne i działające w nich zespoły kuratorskiej służby sądowej oraz ośrodki kuratorskie.
Ważne informacje oraz możliwe formy działań na rzecz prewencji samobójstw w ramach Narodowego Programu Zdrowia na lata 2021-2026:
- Statystyki problemu samobójstw w Polsce
Z danych Komendy Głównej Policji, opublikowanych na stronie https://statystyka.policja.pl/st/wybrane-statystyki/zamachy-samobojcze/63803,Zamachy-samobojcze-od-2017-roku.html wynika, że w Polsce:
- w 2022 r. śmiercią samobójczą zginęło 5108 osób, a liczba prób samobójczych wynosiła 14520,
- w 2023 r. śmiercią samobójczą zginęło 5233 osób, a liczba prób samobójczych wynosiła 15133,
- w 2024 r. śmiercią samobójczą zginęło 4845 osób, a liczba prób samobójczych wyniosła 14 980,
- w 2025 r. śmiercią samobójczą zginęło 4776 osób, a liczba prób samobójczych wyniosła 10 159.
Odnotowano również bardzo niepokojący wzrost liczby zachowań samobójczych (próby samobójcze) wśród dzieci i młodzieży (do 18 r. ż,):
- 2021 r. – 1496,
- 2022 r. – 2093,
- 2023 r. – 2139,
- 2024 r. – 2181.
- Światowy Dzień Zapobiegania Samobójstwom
Dzień 10 września obchodzony jest jako Światowy Dzień Zapobiegania Samobójstwom. Dzień ten ustanowiony został w 2003 r. przez Międzynarodowe Stowarzyszenie Zapobiegania Samobójstwom (IASP) https://www.iasp.info/ w celu zwrócenia uwagi na problem samobójstw i promowania działań na rzecz jego zapobiegania.
3. Instytucje udzielające pomocy osobom w kryzysie psychicznym
Najważniejsze instytucje zajmujące się bezpośrednim niesieniem pomocy w sprawie problematyki samobójstw:
a) Telefony zaufania:
- 800-702-222 – Centrum Wsparcia dla Osób Dorosłych w Kryzysie Psychicznym,
- 800-121-212 – Dziecięcy Telefon Zaufania Rzecznika Praw Dziecka,
- 800-120-002 – Ogólnopolski telefon dla ofiar przemocy w rodzinie „Niebieska Linia”,
- 116 111 – Telefon zaufania dla dzieci i młodzieży,
- 116 123 – Kryzysowy telefon zaufania dla dorosłych,
- 112 – Telefon alarmowy w sytuacji zagrożenia życia i zdrowia,
- Inne formy wsparcia:
- Ośrodki Interwencji Kryzysowej
- Poradnie Zdrowia Psychicznego
- Centra Zdrowia Psychicznego
4. Ważne organizacje i inicjatywy działające na rzecz pomocy w problematyce samobójstw:
- Program Zapobiegania Zachowaniom Samobójczym: https://zapobiegajmysamobojstwom.pl/
- Polskie Towarzystwo Suicydologiczne: www.suicydologia.org
- Fundacja Życie Warte Jest Rozmowy: https://zwjr.pl/
- kampania „Depresja. Rozumiesz – Pomagasz”: https://wyleczdepresje.pl/