System dozoru elektronicznego
Co to jest system dozoru elektronicznego?
System dozoru elektronicznego (s.d.e.) jest jednym ze sposobów wykonywania krótkoterminowej kary pozbawienia wolności. Polega na kontrolowaniu zachowania skazanego przebywającego poza zakładem karnym przy użyciu elektronicznych urządzeń monitorujących.
Odbywanie przez skazanego kary pozbawienia wolności poza zakładem karnym w s.d.e. następuje na mocy zezwolenia sądu penitencjarnego i dotyczyć może kary pozbawienia wolności nieprzekraczającej 1 roku i 6 miesięcy.
W czasie odbywania kary pozbawienia wolności w s.d.e. skazany ma obowiązek określonego zachowania się, w szczególności pozostawania we wskazanym przez sąd penitencjarny miejscu w wyznaczonym czasie, noszenia nadajnika oraz udzielania wyjaśnień sędziemu penitencjarnemu i kuratorowi sądowemu dotyczących przebiegu odbywania kary i wykonywania nałożonych na niego obowiązków.
Udzielając zezwolenia na odbywanie przez skazanego kary pozbawienia wolności w s.d.e. sąd penitencjarny określa przedziały czasu w ciągu doby i w poszczególnych dniach tygodnia, w których skazany ma prawo oddalić się z miejsca stałego pobytu lub innego wskazanego miejsca na okres nieprzekraczający 12 godzin dziennie, w szczególności w celu świadczenia pracy, wykonywania praktyk religijnych, kształcenia, sprawowania opieki nad inną osobą lub dokonania niezbędnych zakupów.
Wykonywanie przez skazanego nałożonych na niego przez sąd penitencjarny obowiązków podlega ścisłej kontroli. Uchylanie się od wykonywania tych obowiązków skutkuje uchyleniem zezwolenia na odbycie kary pozbawienia wolności w s.d.e i osadzeniem w zakładzie karnym.
Jakie warunki należy spełnić, aby uzyskać zezwolenie na odbywanie kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego?
Sąd penitencjarny może udzielić zezwolenia na odbycie kary w s.d.e, jeżeli:
- kara pozbawienia wolności orzeczona wobec skazanego nie przekracza 1 roku i 6 miesięcy,
- skazany posiada określone miejsce stałego pobytu oraz zgodę osób pełnoletnich wspólnie z nim zamieszkujących oraz właścicieli lokalu,
- jest to wystarczające do osiągnięcia celów kary oraz jeżeli względy bezpieczeństwa i stopień demoralizacji, a także inne szczególne okoliczności nie przemawiają za potrzebą osadzenia skazanego w zakładzie karnym,
- udzieleniu takiego zezwolenia nie stoją na przeszkodzie warunki mieszkaniowe skazanego umożliwiające funkcjonowanie s.d.e., a także możliwości techniczno-organizacyjne wykonywania tego dozoru przez właściwy podmiot (art. 43la§1 k.k.w. zm. Ustawą z dnia 31.03.2020 r. o zm. Ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw – Dz. U. 2020 poz. 568).
Zezwolenia na odbycie kary pozbawienia wolności w s.d.e. nie udziela się skazanemu w warunkach określonych w art. 64 § 2 Kodeksu karnego (art. 43la§1 k.k.w.).
Zezwolenie na odbycie kary pozbawienia wolności w s.d.e. może być udzielone również skazanemu, wobec którego orzeczono zastępczą karę pozbawienia wolności za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe (art. 43lb k.k.w.). Kara zastępcza pozbawienia wolności orzekana jest w zamian za nieuiszczoną grzywnę lub niewykonaną karę ograniczenia wolności.
Orzekanie w przedmiocie udzielenia zezwolenia na odbycie kary pozbawienia wolności w s.d.e. należy do sądu penitencjarnego, w którego okręgu skazany przebywa (art. 43e§1 k.k.w.).
Wniosek o udzielenie zezwolenia na odbycie kary pozbawienia wolności w s.d.e. wraz z uzasadnieniem składa się na piśmie.
Uzasadnienie wniosku powinno wykazać, że w stosunku do skazanego istnieją podstawy do ubiegania się o zezwolenie na odbycie kary pozbawienia wolności w s.d.e. Do wniosku złożonego przez skazanego dołącza się udzieloną na piśmie zgodę osoby lub osób pełnoletnich wspólnie z nim zamieszkujących (art. 43ld k.k.w.).
Jeżeli wniosek o udzielenie zezwolenia na odbycie kary pozbawienia wolności w s.d.e. dotyczy skazanego, który odbywa już karę pozbawienia wolności w zakładzie karnym, posiedzenie sądu penitencjarnego odbędzie się w tym zakładzie, w którym skazany przebywa (art. 43le§1 k.k.w.).
Złożenie wniosku o udzielenie zezwolenia na odbycie kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego nie wstrzymuje obowiązku stawienia się w zakładzie karnym lub areszcie śledczym.